19 Ekim'de Torino semalarındaki sürü: leylek mi, turna mı?
Pazartesi Torino'nun üstünden geçen büyük kuş sürüsü büyük ihtimalle turnaydı. Kuzey İtalya'da turna göçü, nasıl ayırt edileceği ve Po nehrinin göç koridoru olarak rolü.
19 Ekim Pazartesi Torino’nun üstünden büyük bir kuş sürüsü geçti. Çoğumuzun aklına ilk leylek geldi. Ama tarih ve aynı günlerde Kuzey İtalya’dan gelen gözlemler, bu sürünün büyük ihtimalle turna (gru cenerina, Grus grus) olduğunu gösteriyor.
Kuzey İtalya’da turna haftası
- 18 Ekim’de Varese çevresinde ve Lombardiya’nın birçok noktasında turna sürüleri görüldü. Aynı günlerde Po Ovası’ndan binlerce turna geçiyor.
- Gruppo Insubrico di Ornitologia’ya göre göç bu yıl yaklaşık 10 gün erken başladı. Bunun nedeni büyük olasılıkla hava koşulları.
- Bir sürüde 500’e kadar turna olabiliyor. Turnalar gece de uçuyor, bu yüzden bazen sadece sesleri duyuluyor.
Leylek mi, turna mı?
| Turna (gru) | Leylek (cicogna) | |
|---|---|---|
| Uçuş | V ya da uzun bir çizgi halinde | Dağınık; sıcak hava akımlarında daire çizerek süzülür |
| Ses | Yüksek sesle, borazan gibi öter | Neredeyse sessiz |
| Görünüm | Gri gövde, siyah kanat uçları | Beyaz gövde, siyah kanat uçları, kırmızı gaga |
| Göç zamanı | Ekim – Kasım | Ağustos sonu – Ekim, çoğu Eylül’de |
Yüksek sesli bir V sürüsü gördüysen cevap neredeyse kesin: turna.
Turnaların yolu
Ana akım İsveç, Finlandiya ve Baltık ülkelerinden geliyor, Macaristan üzerinden Friuli’den İtalya’ya giriyor. Ardından Po Ovası’nı doğudan batıya, nehri izleyerek geçiyor ve Alpleri Torino ile Cuneo arasından aşıyor. Kışlama alanları Fransa’da Camargue ve İspanya’da Extremadura. Bazıları Fas’a kadar gidiyor.
Bir kısmı ise hiç gitmiyor: Po çevresinde (Torino, Novara, Pavia ve Alessandria bölgeleri) ve Po Deltası’nda kışlıyor. Almanya’dan İsviçre üzerinden gelen daha küçük bir kol da var.
Ekolojik koridor: Po
Po nehri, yoğun tarım ve kentleşmenin ortasında göçmen kuşlar için doğal bir koridor. Nehir boyunca uzanan sulak alanlar dinlenme ve beslenme durağı işlevi görüyor. Turnalar son yıllarda Po çevresinde giderek daha uzun süre kalıyor.
Torino’nun tepeleri ve Po kıyısı 2016’dan beri UNESCO “CollinaPo” Biyosfer Rezervi. Yoğun kentleşmiş bir bölgenin bu unvanı alması İtalya’da bir ilkti.
Peki leylekler?
Piemonte’nin kendi leylekleri de var. LIPU’nun 1985’te Racconigi’de (Cuneo) başlattığı yeniden yerleştirme projesi sayesinde bugün bölgede her yıl onlarca çift yuva yapıyor. İtalya’daki leyleklerin önemli bir kısmı sonbaharda Cebelitarık üzerinden Afrika’ya geçiyor. Bu yüzden Ekim sonunda büyük bir leylek sürüsü görmek pek olası değil.
Bir dahaki sefere
- Dinle: Yüksek sesli “krru krru” turnadır.
- Kaydet: Gözlemini ornitho.it’e ekleyebilirsin; ornitologlar bu verileri kullanıyor.
- Dokunma: Yerde hasta ya da ölü bir kuş görürsen kuş gribi (aviaria) riski nedeniyle dokunma, belediyeye veya ASL veteriner servisine bildir.
Fotoğraflar (Instagram gönderisi): Mike Prince (CC BY 2.0, kırpılıp karartıldı), Torgny Gustafsson (CC0) — Wikimedia Commons.